ΡΕΚΒΙΕΜ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ *ΟΠΩΣ ΚΥΛΑΕΙ Ο ΛΕΝΑΣ* ΑΠΟ ΤΗΝ *ΑΥΓΗ* ΠΥΡΓΟΥ *** ΓΡΑΦΕΙ Η ΚΑΛΛΙΟΠΗ Ι. ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ

Το ποίημα της Κυριακής
«Όπως κυλάει ο Λένας» Άγγελος Ήβος

Γράφει η Καλλιόπη Ι. Δημητροπούλου
Φιλόλογος, ποιήτρια, συγγραφέας
ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ
11/10/2026, η πένα του σίγησε. Οι λέξεις του αρνούνται να σωπάσουν. Κοιτάζω τα χαρισμένα βιβλία του στο ράφι μου -από τις «Παραδόσεις απαλής ανατομίας» και το «Ορέων και θανάτων» μέχρι το «Όπως κυλάει ο Λένας»- και μου φαίνεται αδιανόητο πως ο άνθρωπος που αντιμετώπιζε τη ματαιότητα του κόσμου με τόσο πλούσια ειρωνεία, ζωντάνια και ανατρεπτικό πνεύμα, διάλεξε να κάνει το μεγάλο ταξίδι.
Στην ποίηση αναζητούσε την εκρηκτική δύναμη των λέξεων, τη στριγκιά μουσική τους και το μυστήριο. Κι ο ίδιος ήταν ένα μυστήριο, κρυμμένος πίσω από τα τόσα ψευδώνυμα, παλεύοντας με τον συντηρητισμό και την καθημερινότητα μιας επαρχίας που συχνά του έπεφτε μικρή.
Υπήρξε ένας αληθινός αγωνιστής, άνθρωπος με βαθιά γνώση, που δεν φοβήθηκε ποτέ να υμνήσει τη σάρκα, τον έρωτα, τη γυναίκα και την ίδια τη ζωή, δίνοντάς μας πάντα μια αφορμή για να “σπάσουμε” τη σοβαροφάνεια.
Σήμερα το Αγρίνιο πενθεί, και μαζί του πενθεί και η ποίηση που τόσο παιδεύτηκε να μην της επιτρέψει να πάει χαράμι.
Ο σπουδαίος δάσκαλος, ο ποιητής με τη “μεθυσμένη” διαύγεια, την αστείρευτη γνώση και το αναρχικό, ελεύθερο πνεύμα, ο ανήσυχος δημιουργός με την αυθεντική ψυχή, ταξιδεύει πλέον προς το δικό του απέραντο ποίημα.
Στις δικές μας “ξερολιθιές”, οι στίχοι σου θα παραμείνουν ζωντανοί, να μας θυμίζουν το πέρασμά σου.
“Εβίβα λα ρεβολουσιόν”, Βαγγέλη.
Αναπαύσου εν ειρήνη.
11/10/2026
Κ. Δημητροπούλου
Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΗΒΟΣ
Ο ποιητής, συγγραφέας, αρχαιολόγος και εκπαιδευτικός άφησε την τελευταία του πνοή το πρωί της Κυριακής 11 Οκτωβρίου 2026, σε νοσοκομείο της Πάτρας, όπου νοσηλευόταν.
Ο Βαγγέλης Παπακωνσταντίνου, γνωστός στο αναγνωστικό κοινό και με το λογοτεχνικό ψευδώνυμο «Άγγελος Ήβος», υπήρξε μια ιδιαίτερη παρουσία στον χώρο της λογοτεχνίας και της επιστημονικής έρευνας, με αξιόλογη συγγραφική και ερευνητική δραστηριότητα.
Γεννήθηκε το 1961 στο Αγρίνιο και ακολούθησε ακαδημαϊκή πορεία στον χώρο της αρχαιολογίας, αποκτώντας διδακτορικό τίτλο στην Προϊστορική Αρχαιολογία και Εθνολογία από το Πανεπιστήμιο Paris X Nanterre της Γαλλίας.
Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του επέστρεψε στη γενέτειρά του, όπου δραστηριοποιήθηκε επαγγελματικά στον χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης. Διηύθυνε για χρόνια τον τομέα των φιλολογικών μαθημάτων στο φροντιστήριο Αξίωμα, διατηρώντας παράλληλα ενεργό το ενδιαφέρον του για την επιστημονική έρευνα και τη συγγραφή.
Στο επιστημονικό του έργο περιλαμβάνονται δημοσιεύσεις και μελέτες για την Παλαιολιθική Εποχή στον ελλαδικό χώρο, καθώς και για την έννοια και την αντίληψη του χρόνου στις προϊστορικές σπουδές.
Μεταξύ των έργων του ξεχωρίζει το «Εγχειρίδιο Αρχαιοκαπηλίας, επίσημης και ανεπίσημης», που κυκλοφόρησε το 2003 από τις εκδόσεις Περίπλους.
Παράλληλα, ανέπτυξε πλούσια λογοτεχνική δραστηριότητα, έχοντας εκδώσει περίπου 15 βιβλία, ενώ κατά τη διάρκεια της συγγραφικής του διαδρομής χρησιμοποίησε διαφορετικά ψευδώνυμα, με γνωστότερο εκείνο του Άγγελου Ήβου.
Πηγή: Αγρίνιο πρες
ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ
Όπως κυλάει ο Λένας (απόσπασμα)
Φωνάξτε ολόγυμνες στα τέσσερα:
η πόλις πάρθεν και εάλω!
Ζήτω, εσείς, η βόρεια μήτρα,
η όμορφη σαν επανάσταση
που πάντα της αποτυγχάνει.
Ζήτω Βορά,
Ζήτω γυναίκα των Τατάρων,
Ζήτω γυναίκες των Κοζάκων,
Ζήτω τα μάτια του κάθε κοριτσιού της Μογγολίας,
Ζήτω το αίμα των αλόγων
που μας ξεδιψά στη στέπα,
Ζήτω ο παγωμένος άνεμος
που κάθεται στα τζάμια του κορμιού σου,
εκεί που γράφουμε με δάχτυλα αμήχανα
“μη φύγεις”.
Μα μένω πάντα πίσω, Εκαταρίνα…
Σκοντάφτω διαρκώς έξω απ’ το Στάλινγκραντ,
έξω από λέξεις δύσκολες,
όπως σ’ εκείνο το Ιρκούτσκ,
σκοντάφτω πάντα μου πάνω στους χαυλιόδοντες
ενός Μαμούθ καταψυγμένου,
χιλιόμετρα μακρείς,
φτιαγμένους από αίμα κι από σπέρματα
ωραίων Γάλλων, Γερμανών και Πολωνών και Ρώσων.
Κι ήμουνα όμορφος παλιά κι εγώ
κι ίσως ακόμα να ‘μαι.
Όμως γιατί ο φόβος μου
όλο ανάποδα τραβάει απ΄ την ομορφιά;
Όμως γιατί κυλάει ορμητικά
μέσα στην κοίτη των ρυτίδων;
Εκαταρίνα,
θέλω να πάψουν να μιλούν.
Θέλω να πάψουν πια
οι χαυλιόδοντες της βίας
να με κοιτούν και να με δείχνουν.
Άρχισε να φυσάει ξανά.
Ένα βιβλίο ξεφυλλίζεται μονάχο του στον πάγο.
Και μια Ρωσία γδύνεται.
Κυλάει τώρα πτώματα ο Νιέμεν,
κυλάει πτώματα ο Μπερεζίνα,
κυλάει πτώματα ο Βόλγας.
Κοπάδια άγρια σκυλιά στις όχθες τους
τρέχουν παράλληλα με τα νερά,
γαβγίζοντας και σέρνοντας όνειρα που σαπίζουν,
κρατώντας με τα δόντια τους πρώην ζωές,
μανίκια και κομμένα μπράτσα,
μπατζάκια και γαγγραινιασμένα πόδια.
Γαβγίζουν και αλληλοδαγκώνονται
για ένα άρβυλο
που κουδουνίζει μέσα του μια παγωμένη φτέρνα.
Μια παγωμένη φτέρνα λειψή,
ακούς, Εκαταρίνα;
Πώς αγαπούν οι λύκοι, Εκαταρίνα μου,
τους διαλυμένους, από όλμους, άντρες,
πώς χαίρονται οι αλεπούδες του χιονιού
όταν ξεθάβουν παγωμένα μάτια
και παγωμένα πέη
και παγωμένες σπλήνες.
Χάθηκε κι ο Αλεξέι
κι ο Πιότρ κι ο Ντίμτρι κι ο Ντένις.
Το σώμα του Βασίλι, δίχως πόδια,
ακόμα προσπαθεί να φτάσει στο χωριό του,
Εκαταρίνα.
Στα δέντρα έχουν μπηχτεί τα κόκκαλα
απ’ το κεφάλι του Ιβάν.
Κάτω απ’ τον πάγο οι Γερμανοί,
κάτω απ’ τον πάγο οι Γάλλοι,
κάτω απ’ τον πάγο οι Ρώσοι
αγκαλιασμένοι πια, ακλόνητοι, κοκαλωμένοι
προσμένουν τα γκαρσόν
να παραγγείλουνε ξανά τις βότκες του Θανάτου.
Εκαταρίνα, τόσο αίμα…
Τι τρίζει πια κάτω απ’ τα πόδια μας;
Τα κόκκαλα που θάφτηκαν μέσα στις παγωμένες ήττες
ή μήπως είν’ ο πάγος που ραγίζει;
Όμως
περπάτα εσύ.
Φύγε μακριά, όσο μπορείς,
από τα Μποροντίνο και τα Στάλινγκραντ,
περπάτα εσύ.
Πίσω να μην κοιτάς
κι ούτε μπροστά,
περπάτα σαν να υπνοβατείς,
περπάτα στη ζωή,
όπως κυλάει ο Λένας.
ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ
Το ποίημα «Όπως κυλάει ο Λένας» αποτελεί ένα συγκλονιστικό, βαθιά αντιπολεμικό και υπαρξιακό κείμενο, το οποίο χρησιμοποιεί το σκληρό ρωσικό τοπίο και την ιστορική μνήμη για να μιλήσει για τη φρίκη του πολέμου, τη ματαιότητα της βίας και την ανάγκη για επιβίωση.
Αποτελεί έναν έντονο ύμνο του Βορρά, αλλά ταυτόχρονα έναν θρήνο για τα δεινά του πολέμου, την ανθρώπινη απώλεια και τη φθορά που προκαλεί ο χρόνος. Μέσα από την προσφώνηση στην Εκαταρίνα, ο ποιητής εκφράζει τον πόνο, τον φόβο και την απογοήτευσή του απέναντι στην ιστορία και στη βία που επαναλαμβάνεται διαρκώς.
Ως κεντρικό θέμα του ποιήματος διακρίνουμε την καταστροφική δύναμη του πολέμου, ο οποίος αφανίζει ανθρώπινες ζωές, καταστρέφει όνειρα και αφήνει πίσω του μόνο ερείπια και οδύνη. Οι εικόνες των νεκρών στρατιωτών, των ακρωτηριασμένων σωμάτων και των παγωμένων ποταμών δημιουργούν ένα εφιαλτικό τοπίο, μέσα στο οποίο η ανθρώπινη ζωή χάνει την αξία της. Οι αναφορές στο Στάλινγκραντ, στο Μποροντίνο και στους ποταμούς της Ρωσίας συνδέουν το ποιητικό τοπίο με τις αιματηρές συγκρούσεις της ευρωπαϊκής ιστορίας. Από ωμές, σοκαριστικές εικόνες με διαμελισμένα σώματα, νεκρούς στρατιώτες (Γάλλους, Γερμανούς, Ρώσους) και αγρίμια που κατασπαράζουν σάρκες, απομυθοποιείται κάθε έννοια ηρωισμού.
Παράλληλα, αναδεικνύεται η αντίθεση ανάμεσα στην ομορφιά και στη βία. Στην αρχή, ο Βορράς παρουσιάζεται με θαυμασμό, μέσα από εικόνες γυναικείας ομορφιάς και ελευθερίας. Σταδιακά, όμως, η ομορφιά επισκιάζεται από τον φόβο, τον θάνατο και την καταστροφή. Ο ποιητής αναρωτιέται γιατί ο φόβος απομακρύνει τον άνθρωπο από την ομορφιά και γιατί ο χρόνος αφήνει πάνω του τόσο βαθιά σημάδια. Έτσι, η εξωτερική φθορά συνδέεται με την εσωτερική ψυχική δοκιμασία.
Η Εκαταρίνα Ζόεβα αποτελεί το πρόσωπο στο οποίο ο ποιητής απευθύνει τις σκέψεις και την αγωνία του. Η φιγούρα της είναι το πρόσωπο στο οποίο εξομολογείται ο ποιητής τον φόβο, τις υπαρξιακές του ρυτίδες και την ανάγκη του να σιγήσει η βία.
Η επαναλαμβανόμενη προσφώνησή της προσδίδει στο ποίημα εξομολογητικό και δραματικό χαρακτήρα. Μπορεί να συμβολίζει ένα αγαπημένο πρόσωπο, αλλά και την ομορφιά, την ελπίδα και τη ζωή που προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο βία.
Σημαντικό ρόλο παίζουν τα εκφραστικά μέσα. Οι επαναλήψεις, όπως το «Ζήτω» και το «περπάτα εσύ», προσδίδουν ένταση και ρυθμό. Οι σκληρές, παραστατικές εικόνες των νεκρών και των ακρωτηριασμένων σωμάτων προκαλούν αποτροπιασμό, ενώ οι προσωποποιήσεις των ποταμών και του πάγου ζωντανεύουν το τοπίο της καταστροφής. Οι αναφορές στα μαμούθ και στους χαυλιόδοντες συνδέουν συμβολικά τη βία με κάτι αρχέγονο, τεράστιο και δύσκολο να εξαλειφθεί.
Ο ποταμός Λένας καταγράφεται ως σύμβολο ζωής. Στο φινάλε, ο ποιητής προτρέπει τη γυναίκα να ξεφύγει από το αιματοβαμμένο παρελθόν. Της ζητά να προχωρήσει μπροστά «όπως κυλάει ο Λένας», ένας ποταμός που, αντίθετα με τους άλλους, συμβολίζει την ασταμάτητη, φυσική και ορμητική ροή της ίδιας της ζωής.
Εκφράζει την ανάγκη για φυγή από το τραυματικό παρελθόν και για συνέχιση της ζωής. Η επανάληψη της προτροπής «περπάτα εσύ» λειτουργεί ως κάλεσμα προς την Εκαταρίνα να απομακρυνθεί από τις ιστορικές καταστροφές και να συνεχίσει την πορεία της. Η φράση «περπάτα στη ζωή» «όπως κυλάει ο Λένας», συμπυκνώνει την επιθυμία για επιβίωση και ελευθερία.
Εν κατακλείδι, το ποίημα καταγγέλλει τη φρίκη του πολέμου και την επαναλαμβανόμενη ιστορική βία, αναδεικνύοντας παράλληλα τον φόβο, τη φθορά και την ανθρώπινη ανάγκη για αγάπη και ελπίδα. Το βασικό του μήνυμα είναι ότι, παρά τις τραγωδίες και τις απώλειες του παρελθόντος, ο άνθρωπος πρέπει να συνεχίζει να ζει, αναζητώντας έναν δρόμο μακριά από τη βία και την καταστροφή.